Türkler, ormanları iyi ruhların bulunduğu aydınlık-ışıklı ormanlar ve kötü ruhların yaşadığı karanlık ormanlar olmak üzere ikiye ayırırlar...

Masallarda ağaç ve orman

Bilir misiniz masallarda, hikâye etmek için kullanılan motifler,  aslında birçok milli değeri üzerinde taşır.  Bir milletin kültürünü, hoşgörüsünü, inanışını, ahlaki yapısını kısacası folklorik birçok değerini masal motiflerinden anlamak mümkün.  Ağaç ve orman kültü, ilkel toplum hayatının ve avcılık yaşam tarzının bir hatırası olmakla birlikte Ötüken ormanı, Gök Türkler ve Uygurlar devrinde bütün Türklerce kutsal kabul edilmiştir. Orman da diğer yer-sular gibi ruhlar mekânı olarak hayal edilir ve saygı duyulur.

Ormanın içinde bulunan bu koruyucu iyeler birçok masalın içinde yer alır. Ormana düşen kahraman, günler, aylar geçmesine rağmen hiçbir şey olmadan içinde bulunduğu bu kargaşa ortamından kurtulmayı başarır.

Pervin Ergun “Türk Kültüründe Ruhlar ve Orman Kültü” adlı kitabında şöyle der; “Türkler,  ormanları iyi ruhların bulunduğu aydınlık-ışıklı ormanlar ve kötü ruhların yaşadığı karanlık ormanlar olmak üzere ikiye ayırırlar. Aydınlık- ışıklı ormanlarda ataların ruhu dolaşır. Bu ruhları kızdırmamak esas olup çeşitli kurbanlar sunulur. Kötü ruhların yaşadığı ormanlar Allah’ın rahmetinden uzak yerlerdir. Masallarda orman karmaşık dünyayı temsil etmektedir. Yeraltı dünyası ile yaşadığımız dünya arasında bir sınır gibidir. Tılsımlı objeleri ve olağanüstü yaratıkları (cinler, periler, devler) ile korkunç ormanlar, yeraltı dünyasının girişini sembolize etmektedir. Bu sihirli varlıklar aslında Tanrı kutu taşıyan varlığı saklamaya çalışmaktadırlar. Ancak Tanrı kutu taşıyan, kutsal sırları bilen insanlar, bu zor şifreleri çözerek oradaki hedeflerine ulaşabilirler.  Anadolu’dan derlenen masallarda orman,  ya cinlerin ve devlerin mekânıdır ya da yakacak odun toplamaya gidilen sıradan bir mekândır.

Anadolu masallarında orman daha çok koruyuculuk vasfıyla karşımıza çıkar. Ormana bırakılan kahraman iyi ruhların bulunduğu ortamda muhafaza edilmektedir. Orman ruhunun veya ruhlarının ormandaki bütün varlıkların koruyucusu olması mitolojik sistemde ormanın kutsal bir yer olmasıyla alakalıdır.

Kutsal ormana bırakılan masal kahramanlarına, orman iyeleri tarafından yardım edilir. Ormanda bulunan bütün ağaçlar kutsal değildir. Birtakım özelliklerle donanan kavak, kayın, meşe, çınar, karaağaç, gürgen, servi, çam, kızılçam, karaçam, söğüt, elma vs. ağaçları kutsanmış olarak düşünülmektedir.”

Masalseverlere küçük not : 

Pervin Ergun “Türk Kültüründe Ruhlar ve Orman Kültü” adlı makalesinden alıntıdır. ERGUN, Pervin (2010). “Türk Kültüründe Ruhlar ve Orman Kültü”. . Milli Folklor, Güz 2010, Cilt 11, S.87,113-121., 87(113-121).

Masallardaki ağaçlar ve anlamları

Kayın ağacı, Türk dünyasında önemli bir yere sahiptir. Şaman kültüründe de kamların davullarının üzerinde bulunan güneş, ay, yıldız, şimşek sembollerinin yanında kayın ağacının da olması bu ağacın önemli bir yerinin olduğunun kanıtıdır. Türk kültürünün ve mitolojisinin en önemli ağacı kayındır. Kayın, iyi ve koruyucu ruhların yeryüzüne inme yoludur. Kendisine büyük bir kutsallık atfedilen kayın ağacı, insanlara huzur verir, onları rahatlatır ve mutlu kılar.

Meşe, ayrı bir ağaç türü olsa da çoğu masalda orman kelimesini karşılamaktadır. Bazen de bir ağaç türü olarak karşımıza çıkar. Meşe, masallarda kahramanlara hayat verme özelliğine sahiptir. Ormana yaralı bırakılan bir masal kahramanı meşe ağacının altında yeniden yaşam bulma şansına sahip olur. Bu ağaca dileklerin gerçekleşmesi için kumaş bezlerin bağlanması meşe ağacına atfedilen kutsallıkla ilgilidir.

Çam ağacı, kendine sığınanları korur ve besler.  Masallarda Çam ağacına sığınan kahramanların çok dayanıklı ve sabırlı olmaları çamın onları koruyup beslemesindendir. Karaçam ve kızılçam erkeği sembolize ederken fıstık çamı da kadını simgeler. Çam ağacı meyvesizdir, meyvesiz olması tekliği simgeler; ayrıca yaz kış yeşil kalan bir ağaç olduğu için Tanrı’nın ebedi ve ezeli özelliklerini yansıtması sebebiyle Tanrısal niteliklere sahiptir, diyebiliriz. Çam ağacı da tıpkı Tanrı gibi kendine sığınanları korur ve besler.

İslamiyet’ten önceki destanlarda rastladığımız  bu kutsal ağaç motifi, İslamiyet’in kabulünden sonra da  ağaç  sevgisi olarak ileri düzeyde tutulmuştur. Yaş kesen baş keser gibi halk söylemleri ile de ağaçlara zarar verilmesi engellenmeye çalışılmıştır.

Masalseverlere küçük not:

Bu metin Eda Tanyıldızı’nın Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, Yıl: 3, Sayı: 14, Haziran 2015, s. 349-359 yayınlanan ANADOLU MASALLARINDA ORMANA TERK EDİLME MOTİFİNİN İNCELENMESİ adlı makalesinden alınmıştır.

 

Ağaçlara yolculuk

Bu kadar ağaçlardan bahsetmişken hangi şehirdeyseniz bizce mutlaka bir koruluğu ziyaret edin. Ya da en yakın ağaçlık yerde küçük bir pikniğe ne dersiniz.
Gördüğüm ve tanıdığım ağaçların listesini yapmaya ve hatta bir ağaç albümü çıkarmaya karar verdiyseniz. Sizin için tasarladığımız iki dünya ormanı albümü pdf’i indirin. Haydi albüm yapıyoruz. Bizimle albümünü paylaşan tüm okurlarımızın albümlerini bu bölümde yayınlayacağız.
Bu kadar farklı ağacı nereden bulurum demeyin. Milli parkları da ziyaret edebiliriz. En iyisi alanında belli başlı özelliklere sahip milli parklarımızda bazılarının listesini size verelim.

Milli Parklar Listesi. Millî Parkların ilan yıllarına göre düzenlenmiş ve güncellenmiştir.

No Comments

No Comments

Aramak istediğini yaz!

Aramak istediğini yaz!

Kullanım Koşulları

Aliqua exercitationem nesciunt ipsam facilisi soluta. Qui voluptatem augue? Dis? Provident curabitur, sodales rutrum voluptate conubia porttitor egestas, nec voluptas? Nunc illo lobortis! Repudiandae sodales? Rutrum, unde tempus dictum irure officia sunt mollis tempora! Rem sagittis, atque nulla voluptatibus donec. Voluptas sollicitudin! Pretium et, purus, magni sollicitudin nibh est curae.

Deserunt repudiandae morbi in fusce ea pretium sagittis. Felis veniam? Sed malesuada, scelerisque urna. Quas, pellentesque aliquip, debitis? Natus bibendum, placerat, dicta, ipsa tellus? Mollis aut beatae purus, at. Quae. Perferendis turpis sapien habitant faucibus consectetuer, quos eu consectetur ad, quisquam eligendi aliquet earum, nascetur, vehicula massa potenti. Nibh litora.

Gizlilik

Reiciendis pede eligendi quo, aptent arcu necessitatibus repellendus cupidatat. Metus! Mattis ab, minima ab similique velit lorem ut, deleniti deserunt odio facilis eveniet quisque, id, cubilia ullamcorper, porttitor, facere parturient nisl pede, lectus sodales, odio beatae? Sed ducimus sodales temporibus. Mollit inventore sodales, nibh anim? Ut aliquet suscipit? Phasellus cubilia.

Impedit volutpat enim primis vehicula vero pharetra velit. Eveniet curae conubia fuga porro luctus montes voluptatem rhoncus voluptas. Qui class, sem, dolorum! Adipisci nunc eveniet iusto auctor laoreet? Cum modi! Augue mi. Possimus cum erat, ab. Leo praesentium etiam asperiores, mauris laudantium! Nostrud labore dicta architecto saepe accusantium voluptatum facere.

Hymenaeos eros vehicula incididunt feugiat commodi, vivamus error imperdiet? Magna potenti irure iusto hymenaeos autem, officia felis voluptas! Sint. Semper, adipisicing? Do felis anim lobortis? Lobortis? Quasi do, dolor lorem, tempora animi, voluptatum. Leo sollicitudin cubilia eiusmod porttitor orci natoque taciti architecto? Ea condimentum, penatibus venenatis iure proident? Hymenaeos augue.

Tempore vero dictum laoreet excepteur quia sit ipsa optio, posuere adipiscing et. Quas pulvinar facilis minima? Laborum consectetur debitis accusantium occaecat iure, platea delectus sunt odio, exercitation debitis facere dolorem, mauris aliquip, quisque! Tincidunt! Tempora, commodi odit facilisi, nostrud ullamcorper, mus, conubia. Dolores etiam! Justo nonummy tortor est sodales? Rhoncus.

Leo hendrerit ornare facilisis asperiores porttitor veniam, inventore phasellus, purus, est tempor. Sollicitudin irure illum odit quod exercitation parturient. Ac, varius sociosqu cupiditate molestiae aenean placeat, magnam omnis, distinctio dolorem inventore erat ducimus litora earum, mi do dapibus, quia quas? Diamlorem molestie. Parturient voluptates, rutrum voluptatibus turpis bibendum placeat totam.

Etiam voluptatem inceptos vulputate, error adipisicing. Lectus curae modi euismod nam qui nonummy officia voluptates, habitasse ipsum earum corrupti commodo quae, totam, augue leo, itaque diamlorem! Modi mollit ratione diamlorem voluptas sociis, occaecat nihil. Nascetur dolores, ad, magnis venenatis commodo, iure harum, iste cupiditate at nemo? Nullam nesciunt euismod quasi.

Culpa, lacus veniam, sagittis, hic sequi, deserunt minus maiores, eos, donec tincidunt, minus sollicitudin nullam! Nemo ut culpa, proin excepturi? Excepturi. Consectetuer. Tellus eveniet! Dictumst? Exercitationem dicta reprehenderit occaecat netus, erat! Totam laboriosam, magnis pellentesque, facilis est officiis aptent etiam ea fames mauris sunt ullamcorper maecenas in eius! Modi tortor.

Natus dapibus sociosqu facere, cumque, dolorem. Rem excepturi dignissim vestibulum impedit vel facere mi, platea cursus, interdum fringilla, quos anim, mus beatae illum eu, minim necessitatibus aperiam veritatis voluptatum pede quibusdam ultricies inventore molestias asperiores nemo mollit ratione nam. Quibusdam aliquip. Facilis hic nostra odit, aliquam labore adipisci perferendis, commodo.

Eget mollis morbi odit impedit nemo erat. Aenean habitasse tortor? Ipsa, sunt velit bibendum habitasse esse, etiam quaerat. Leo officia sem integer minus vivamus. Assumenda felis esse lacinia purus, sed, gravida libero quisque, itaque, molestie gravida, fringilla aperiam ridiculus. Soluta aliquid sit adipisicing facilisi netus, suscipit? Veritatis omnis distinctio minima.

Facere laborum vestibulum vulputate neque suscipit vestibulum saepe dis cumque! Fuga placerat fugiat consequat? Inventore eveniet quis, torquent eros. Porttitor rerum? Parturient facilis perspiciatis. Purus nostrud, vehicula nam, fermentum elit nullam ac, laboriosam veniam sapien amet! Nesciunt at ullamco earum hendrerit asperiores? Alias lectus adipiscing, cursus similique excepturi velit voluptas.